Hướng Dẫn Giáo Luật - Dành Cho Giáo Dân

1.            NGUYÊN TẮC BẦU CỬ

“Đối với những hành vi tập đoàn, nếu luật pháp hay quy chế không dự liệu các khác thì :

Khi bầu cử, điều gì được quyết định với đa số tuyệt đối của những người có mặt thì có giá trị pháp lý, miễn là có sự hiện diện của quá phân nửa những người phải được triệu tập. Nếu sau hai lần bỏ phiếu không kết quả, thì sẽ lựa chọn giữa hai ứng viên được nhiều phiếu nhất, hoặc nếu có quá hai người, thì lấy hai người lớn tuổi nhất. Sau lần bỏ phiếu thứ ba, nếu số phiếu ngang nhau, thì người lớn tuổi hơn đắc cử.

Khi bàn về những vấn đề khác, điều gì đã được quyết định với đa số tuyệt đối của những người có mặt thì có giá trị pháp lý, miễn là có sự hiện diện của của quá phân nửa những người phải được tiệu tập. Nếu sau hai lần bỏ phiếu mà kết quả đôi bên ngang nhau, thì vị chủ tọa có thể giải quyết sự ngang nhau bằng phiếu của mình.

Điều gì liên hệ tới tất cả mọi người xét như là từng người, thì phải được tất cả chấp thuận.”. (Ðiều 119)

“Trừ khi luật đã dự liệu cách khác, trong các cuộc bầu cử theo Giáo luật, phải tuân giữ các qui định của những điều qui định trong phần này.”. (Ðiều 164)

2.            THỜI HẠN TỔ CHỨC BẦU CỬ

“Trừ khi luật hay qui chế hợp lệ của tập đoàn hay của nhóm dự liệu cách khác, nếu một tập đoàn hay nhóm người có quyền bầu cử vào chức vụ, thì sự bầu cử không được đình hoãn quá ba tháng hữu ích tính từ lúc biết tin chức vụ khuyết vị. Khi thời hạn ấy đã trôi qua vô ích, nhà chức trách Giáo hội có thẩm quyền phê chuẩn sự bầu cử hay có quyền chỉ định liền kế đó, sẽ tự ý chỉ định chức vụ khuyết vị.”. (Ðiều 165)

3.            CỬ TRI

“Người chủ tọa tập đoàn hay nhóm phải triệu tập tất cả những người thuộc về tập đoàn hay nhóm; khi sự triệu tập có tính cách cá nhân thì, để được hữu hiệu, phải thực hiện tại cư sở, bán cư sở hay nơi cư trú của họ.

Nếu ai phải được triệu tập mà bị bỏ sót và do đó vắng mặt, thì sự bầu cử vẫn hữu hiệu; tuy nhiên theo lời yêu cầu của đương sự, sau khi đã kiểm chứng sự bỏ sót và vắng mặt, thì sự bầu cử, dù đã được nhà chức trách có thẩm quyền phê chuẩn, cần phải bị hủy bỏ, miễn là phải rõ ràng theo pháp lý là sự thượng cầu được chuyển đạt ít là trong vòng ba ngày tính từ lúc biết tin có sự bầu cử.

Tuy nhiên nếu một phần ba số cử tri bị bỏ sót, thì sự bầu cử đương nhiên vô hiệu, trừ khi tất cả những người bị bỏ sót đã thực sự tham dự.”. (Ðiều 166)

4.            NƠI BỎ PHIẾU

“Một khi đã được triệu tập hợp lệ rồi, thì những người hiện diện tại ngày và nơi được ấn định trong lúc triệu tập có quyền bỏ phiếu. Nếu quy chế không dự liệu cách khác, việc bỏ phiếu bằng thư tín hay nhờ đại diện bị loại trừ.

Nếu người nào trong số các cử tri có mặt tại nhà đang diễn ra cuộc bầu cử nhưng không thể tham dự sự bầu cử vì lý do bệnh tật, thì những người kiểm phiếu sẽ đi thu phiếu do đương sự đã viết.”. (Ðiều 167)

“Dù cho một người tự mình có quyền bỏ phiếu với nhiều danh nghĩa, người ấy cũng chỉ được bỏ một phiếu.”. (Ðiều 168)

“Để sự bầu cử được hữu hiệu, không người nào không thuộc về tập đoàn hay nhóm có thể được thu nhận và việc bỏ phiếu.”. (Ðiều 169)

“Sự bầu cử đương nhiên vô hiệu nếu sự tự do thực sự đã bị ngăn trở bằng bất cứ cách nào.” (Ðiều 170)

5.            NHỮNG NGƯỜI KHÔNG ĐƯỢC BỎ PHIẾU

“Những người sau đây không có năng cách để bỏ phiếu: (1) người không có khả năng để thực hiện các hành vi nhân linh; (2) người không có quyền bầu phiếu; (3) người bị tuyên kết hay tuyên bố hình phạt tuyệt thông hoặc do án văn của tòa án hoặc do nghị định; (4) người nào đã công khai lìa khỏi sự hiệp thông với Giáo hội.

Nếu ai trong số những người kể trên được thu nhận vào việc bỏ phiếu thì phiếu của người ấy không có giá trị, nhưng sự bầu cử vẫn hữu hiệu, trừ khi người đắc cử không còn hội đủ số phiếu cần thiết sau khi đã loại bỏ các phiếu vô hiệu của những người đã nói.”. (Ðiều 171)

6.            PHIẾU CÓ GIÁ TRỊ

“Để sự đầu phiếu được hữu hiệu, cần phải được: (1) tự do; do đó, sự bầu cử sẽ vô hiệu nếu người nào vì sợ hãi trầm trọng hay vì lường gạt, trực tiếp hay gián tiếp, bị bó buộc phải bầu một người nào đó hay nhiều người sỉ lượt; (2) kín đáo, chắc chắn, tuyệt đối, xác định.

Các điều kiện được đặt thêm bào phiếu trước khi bầu cử sẽ bị coi như là đã không đặt ra.”. (Ðiều 172)

7.            KIỂM PHIẾU

“Trước khi bắt đầu việc bầu cử, cần phải chỉ định ít là hai người trong số tập đoàn hay nhóm cử tri, để kiểm phiếu.

Những người kiểm phiếu sẽ thu phiếu, và trước mặt người chủ tọa, sẽ kiểm điểm xem số phiếu có tương ứng với số người bầu phiếu hay không; sau đó sẽ kiểm kê các phiếu và công bố mỗi người nhận được bao nhiêu phiếu.

Nếu số phiếu vượt quá số người bầu thì sự bầu cử vô hiệu.

Mọi diễn tiến của cuộc bầu cử phải được người thư ký ghi chép chu đáo. Biên bản sẽ được ký ít là do chính người thư ký, người chủ tọa và các người kiểm phiếu; sau đó được lưu trữ cẩn thận trong văn khố của tập đoàn.”. (Ðiều 173)

8.            BẦU CỬ BẰNG CÁCH THỎA HIỆP

“Nếu luật hay quy chế không dự liệu cách khác, sự bầu cử có thể thực hiện bằng cách thỏa hiệp, miễn là các cử tri đồng thanh thỏa thuận, bằng giấy tờ, chuyển nhượng quyền bầu cử lần này cho một hay nhiều người có tư cách, dù họ thuộc về tập đoàn hay ở ngoài tập đoàn, để với quyền hạn ấy họ bầu thay cho tất cả các cử tri.

Nếu tập đoàn hay nhóm gồm toàn là giáo sĩ, thì những người được chuyển quyền bầu phải là người có chức thánh; nếu không, thì sự bầu cử vô giá trị.

Những người được chuyển nhượng quyền bầu phải tuân giữ các qui định của luật về sự bầu cử, và để việc bầu cử được hữu hiệu, họ phải tuân theo các điều kiện đặt ra do sự thỏa hiệp, trừ khi các điều kiện ấy trái luật. Các điều kiện trái luật coi như không được đặt ra.”. (Ðiều 174)

“Sự thỏa hiệp chấm dứt vả quyền bầu cử trờ về những người đã chuyển nhượng: (1) vì bị tập đoàn hay nhóm thu hồi lại trước khi đạt tới kết quả; (2) vì không chu toàn các điều kiện đặt ra trong sự thỏa hiệp; (3) vì đã bầu xong nhưng vô hiệu.”. (Ðiều 175)

9.            ĐẮC CỬ

“Nếu luật hay quy chế không dự liệu cách khác, ai đạt được số phiếu theo quy tắc nói ở điều 119, số 1, thì coi như đắc cử, và việc đắc cử sẽ được công bố do người chủ tọa tập đoàn hay nhóm.”. (Ðiều 176)

10.        THÔNG TRI CHO NGƯỜI ĐẮC CỬ

“Kết quả của việc bầu cử cần được thông tri ngay cho người đắc cử; người này trong vòng tám ngày hữu ích từ khi nhận được thông tri, phải tỏ bày cho chủ tọa của tập đoàn hay nhóm biết mình có ưng thuận hay không; nếu không, sự bầu cử không có hiệu lực.

Nếu người đắc cử không ưng thuận thì họ mất hết các quyền lợi bắt nguồn từ sự bầu cử, và dù sau đó có ưng thuận, thì cũng không lấy lại được; tuy nhiên người ấy có thể được bầu lại. Tập đoàn hay nhóm sẽ phải tiến hành một cuộc bầu cử khác trong vòng một tháng từ lúc biết tin về sự không ưng thuận.”. (Ðiều 177)

11.        PHÊ CHUẨN KẾT QUẢ BẦU CỬ

“Nếu người đắc cử không cần được phê chuẩn, thì liền sau khi ưng thuận họ sẽ nắm giữ chức vụ ngay tức khắc với đầy đủ quyền lợi của chức vụ ấy. Trong trường hợp cần được phê chuẩn thì đương sự chỉ được hưởng quyền được lãnh chức vụ.”. (Ðiều 178)

“Nếu sự bầu cử cần sự phê chuẩn, thì người đắc cử, hoặc đích thân hoặc nhờ người khác, phải xin nhà chức trách có thẩm quyền phê chuẩn trong thời hạn tám ngày hữu ích kể từ lúc ưng thuận kết quả cuộc bầu cử. Nếu không, đương sự mất hết mọi quyền lợi, trừ khi chứng minh rằng mình không thể xin phê chuẩn đúng hạn được vì có ngăn trở chính đáng.

Nhà chức trách có thẩm quyền, nếu xét thấy người đắc cử có tư cách chiếu theo điều 149, triệt 1 và sự bầu cử diễn ra hợp lệ, thì không được từ chối việc phê chuẩn.

Sự phê chuẩn phải viết ra trên giấy tờ.

Trước khi nhận được tin phê chuẩn, người đắc cử không được phép xen vào việc sử dụng chức vụ, dù là trong khía cạnh các việc thiêng liêng hoặc trong khía cạnh vật chất. Các hành vi, giả như có làm, đều sẽ vô giá trị.

Khi đã được thông báo việc phê chuẩn, người đắc cử được giữ chức vụ với quyền lợi đầy đủ, trừ khi luật đã dự liệu cách khác.”. (Ðiều 179)