Hướng Dẫn Giáo Luật - Dành Cho Giáo Dân
412, 413. Bí tích hôn phối
1. KHÁI NIỆM VỀ BÍ TÍCH HÔN PHỐI
“Do giao ước hôn phối, người nam và người nữ tạo nên một cuộc thông hiệp trọn cả cuộc sống. Tự bản tính, giao ước hôn phối hướng về thiện ích của đôi bạn và việc sinh sản cùng giáo dục con cái. Chúa Kitô đã nâng giao ước giữa những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội lên hàng Bí tích.
Bởi vậy, giữa những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội, không thể có khế ước hôn phối hữu hiệu nếu đồng thời không phải là Bí tích.” (Ðiều 1055).
Hôn phối là một khế ước thật sự, vì hai người liên hệ giao kết chấp nhận nhau là vợ, là chồng qua một thỏa ước hỗ tương. Khế ước này cũng còn là một giao ước, vì họ cùng đồng ý thiết lập một đời sống chung, suốt đời hướng về thiện ích của cả hai người, hướng về việc sinh sản cũng như giáo dục con cái.
Bản chất của hôn phối bao gồm trong định nghĩa diễn tả trong phần thứ nhất của Ðiều 1055. Hiến chế "Giáo hội trong thế giới ngày nay" (quen gọi là Hiến Chế Vui Mừng và Hy Vọng) xác định: "Hôn nhân và tình yêu vợ chồng, tự bản tính qui hướng về sự sinh sản và giáo dục con cái. Con cái là ơn huệ cao quí nhất của hôn nhân." (Gaudium et Spes, 50)
Đức Giáo Hoàng Phaolô VI cũng đã đề cập đến mục đích cao quí này trong Thông điệp "Sự Sống Con Người": "Vợ chồng cùng có khuynh hướng hợp tác với Thiên Chúa trong việc tạo dựng và giáo dục các đời sống mới." (Human Vitae, 8.)
Phần hai của điều 1055 một lần nữa, nhấn mạnh đến sự liên hệ giữa hai yếu tố thiện ích của đôi bạn và việc sinh sản cùng giáo dục con cái trong giao ước hôn nhân Công giáo: Giữa hai người đã Rửa tội, không thể có hôn nhân hữu hiệu (valid) nếu thiếu một trong hai yếu tố. Hôn nhân Công giáo là một khế ước, đồng thời cũng là một Bí tích.
2. ĐẶC TÍNH CỦA HÔN NHÂN CÔNG GIÁO
“Những đặc tính căn bản của hôn phối là sự duy nhất và bất khả phân ly. Nhờ tính cách Bí tích, những đặc tính ấy được kiện toàn đặc biệt trong hôn phối Kitô Giáo.” (Ðiều 1056)
Duy nhất và bất khả phân ly là hai đặc tính của tất cả các hôn phối thành sự. Hôn phối "thành sự" tự nhiên giữa hai người không Công giáo cũng mang các đặc tính này. Trong những xã hội với chế độ đa thê hay đa phu, dưới nhãn quan của Giáo hội, chỉ có hôn phối với người vợ hay người chồng thứ nhất được coi là thành sự. Như thế, hôn phối hữu hiệu giữa những người ngoại giáo cũng bất khả phân ly.
Giữa những người Kitô Giáo, hai đặc tính này còn mang một ý nghĩa bí nhiệm khác nữa theo hình ảnh sự kết hiệp giữa Chúa Kitô và Giáo hội, một sự kết hiệp duy nhất và bất khả phân ly.