Thủ Bản Giáo Luật - Các Dòng Tu, Tu Hội

“Các giáo dân thuộc nam giới nếu đủ tuổi và thỏa mãn các điều kiện do nghị định của Hội Đồng Giám Mục ấn định có thể lãnh tác vụ đọc sách hoặc giúp lễ theo nghi thức luật phụng vụ  qui định. Tuy nhiên, việc trao tác vụ này không cho họ quyền được Giáo Hội trợ cấp hoặc trả lương.

Các giáo dân có thể được chỉ định tạm thời đảm nhiệm việc đọc sách trong các nghi thức phụng vụ. Cũng thế, tất cả các giáo dân có thể thi hành công tác của người dẫn  giải (commentatores), ca trưởng hoặc những công tác khác theo qui tắc luật định.

Nơi nào nhu cầu Giáo Hội đòi hỏi và thiếu thừa tác viên, thì các giáo dân dù không có tác vụ đọc sách và giúp lễ, cũng có thể thay thế họ làm một số việc, thí dụ như thi hành tác vụ Lời Chúa, chủ tọa các buổi cầu nguyện, rửa tội và cho rước lễ theo qui tắc luật ấn định.” (Can. 230)

Theo qui định này, người giáo dân có thể được trao những tác vụ phụng vụ cách vĩnh viễn như Đọc Sách (Lector) và Giúp lễ (Acolyte). Lưu ý ở đây là các tác vụ này chỉ được trao cho các giáo dân nam giới mà thôi, vì hai tác vụ này là hai tiền tác vụ dẫn tới các Thánh chức. Điều luật 1035 qui định: “Trước khi lãnh chức Phó tế dù là vĩnh viễn hay chuyển tiếp, ứng viên buộc phải lãnh nhận các tác vụ đọc sách và giúp lễ, và phải thi hành các tác vụ ấy trong một thời gian tương xứng.”

Trong hoàn cảnh cần thiết không có những thừa tác viên đã được bổ nhiệm, những người giáo dân khác cũng có thể được chỉ định tạm thời phụ trách những trách vụ như việc đọc sách trong các nghi lễ phụng vụ; dẫn giải (hướng dẫn cộng đoàn trong các nghi lễ phụng vụ); ca trưởng (hướng dẫn cộng đoàn giáo dân trong Thánh lễ) v.v...”

Bộ Giáo luật đồng thời cũng hướng dẫn các giáo xứ hay cộng đoàn trong hoàn cảnh thiếu các thừa tác viên chính thức, cho phép người giáo dân được thi hành một số các công việc liên quan đến phụng vụ. Điều luật 766 qui định: “Giáo dân có thể được nhận giảng thuyết trong nhà thờ hay nhà nguyện, nếu nhu cầu đòi hỏi, trong những hoàn cảnh nhất định hoặc ích lợi xui khiến trong những trường hợp đặc biệt dựa theo các chỉ thị của Hội đồng Giám mục và tuân hành điều 767 § l.” (*)

(*) 767§1 Trong những hình thức giảng thuyết, nổi bật nhất là bài giảng giải thánh lễ vì là phần chính của phụng vụ và dành riêng cho linh mục hay phó tế. Trong bài giảng ấy, phải làm sao để suốt một năm phụng vụ có thể trình bày các mầu nhiệm đức tin và khuôn khổ với đời sống Kitô giáo dựa vào bản văn Thánh kinh.

Điều luật 861 và 910 có những qui định cho người giáo dân liên hệ đến Bí tích Rửa tội và Thánh Thể: “Khi thừa tác viên thông thường vắng mặt hay bị cản trở, một giáo lý viên được Bản Quyền trao cho nhiệm vụ Rửa Tội sẽ cử hành Bí Tích Rửa Tội cách hợp pháp. Trong trường hợp cần thiết thì bất cứ người nào, với một chủ ý nghiêm chỉnh, cũng có thể cử hành. Các chủ chăn, đặc biệt Cha Sở, phải lo dạy các tín hữu biết cách rửa tội cho đúng.” (Can. 861§2); “Thừa tác viên ngoại thường cho rước lễ là những người lãnh tác vụ giúp lễ và tín hữu nào khác được chỉ định theo điều 230§3.” (Can 910 §1)

Bản quyền địa phương được ban năng quyền cho giáo dân trong vai trò chứng hôn qua điều luật 1112: “Nơi nào thiếu Linh mục và phó tế, Giám mục giáo phận sau khi được Hội đồng Giám mục chấp thuận và Tòa Thánh ban phép, có thể thừa ủy cho các giáo dân được chứng hôn. Tuy nhiên, phải lựa chọn một người giáo dân xứng hợp, có khả năng huấn luyện những người sắp kết hôn và đủ tư cách cử hành phụng vụ hôn phối cách hợp thức.”