Xin giới thiệu ngay với Linh mục, tôi không phải là người trong đạo. Tuy nhiên, tôi rất có cảm tình với đạo Công Giáo. Gia đình tôi rất tự do, con cái cháu chắt muốn theo tôn Giáo nào tùy ý. Do đó, có vài người trong gia đình tôi theo đạo Tin lành, vài người khác theo đạo Công Giáo v.v...
Vì sự khác biệt tôn Giáo giữa những người trong gia đình như thế, nên thường thường chúng tôi rất ngại khi bàn đến chuyện các tôn Giáo. Nhưng gần đây, trong gia đình lại miễn cưỡng phải bàn đến vấn đề này, vì hoàn cảnh hôn phối của tôi và Lan Chi. Xin sơ lược qua hoàn cảnh hôn phối của tôi để Linh mục góp ý và giúp đỡ nếu có thể được: Hoàn cảnh phức tạp này có thể chia làm hai phần:
Thứ nhất, tôi và Lan Chi còn có dính líu họ hàng với nhau. Ông nội tôi và má của Lan Chi là hai anh em ruột (Ông tôi là con cả và má của Lan Chi là em út). Như thế, tôi phải gọi Lan Chi là cô và xưng là cháu mỗi khi nói chuyện với nhau, vì Lan Chi là em của ba tôi, Lan Chi gọi ba tôi là anh. Tuy là cô cháu, nhưng Lan Chi lại kém tôi một tuổi.
Chúng tôi biết và gần gũi nhau từ thuở nhỏ. Tôi sang Úc trước, thành thử khi Lan Chi sang sau, tôi kèm Lan Chi học hành và tình cảm phát sinh từ đó.
Khi ngỏ ý với gia đình thì chúng tôi bị phản đối dữ dội: về vấn đề xưng hô, về vấn đề họ hàng huyết tộc đủ thứ. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều chống đối, có một ông chú em ba tôi cho rằng được, nếu hai đứa thật tình thương nhau và muốn sống với nhau suốt đời. Ông chú này có thế giá nên cả gia đình có vẻ chiều theo, chúng tôi được an tâm phần nào.
Phần thứ hai rắc rối hơn đó là việc tôi theo đạo thờ ông bà, còn Lan Chi theo đạo Công Giáo. Gia đình Lan Chi nói rằng dù gia tộc chấp nhận, nhưng theo luật đạo Công Giáo hai đứa không thể làm đám cưới trong nhà thờ, và việc này thì Lan Chi nản chí thấy rõ. Ý của Lan Chi cũng rõ ràng, Lan Chi sẽ không thể lấy tôi nếu luật đạo Công Giáo không cho phép chúng tôi làm đám cưới trong nhà thờ.
Mong Linh mục góp ý và hướng dẫn cho tôi:
- Không biết luật đạo Công Giáo có chấp thuận cho tôi và Lan Chi làm đám cưới trong nhà thờ không? Vì hai đứa tôi là cô cháu như đã trình bày ở trên.
- Nếu không được, liệu Lan Chi có thể đến nhà thờ làm lễ một mình, sau khi lễ xong, chúng tôi sẽ làm giấy hôn thú dân sự và ký giấy hôn thú.
Xin cám ơn Linh mục nhiều.
TTN. Melbourne.
***************
Anh Nghĩa mến,
Sau khi đọc thư anh (dĩ nhiên không phải chỉ đọc có một lần), tôi cảm thấy có một cái gì bất ổn trong cuộc tình của hai người. Nếu phải diễn tả cái bất ổn này bằng ngôn từ trên giấy trắng mực đen, tôi cảm thấy hơi khó khăn. Nếu được phép cho một lời khuyên, tôi khuyên hai người nên suy nghĩ và kiểm chứng lại “cái tình yêu” hai người đang có với nhau, một cuộc tình trắc trở giữa hai cô cháu. Một cảm xúc, theo tôi, đầy hấp dẫn với hoàn cảnh trái cấm địa đàng.
Anh không viết thư đến tôi để tìm một lời khuyên, nhưng anh viết đến tôi để nhờ góp ý và giúp đỡ qua hai câu hỏi rõ ràng nơi phần cuối thư. Tôi xin góp ý thế này:
Xét về phương diện huyết tộc, Giáo luật của Giáo Hội Công Giáo qui định như sau: "Trong trực hệ, hôn phối giữa tất cả những người thân thuộc,dù chính thức hay tự nhiên, đều vô hiệu. Trong bàng hệ, hôn phối vô hiệu cho đến cấp thứ bốn. Không bao giờ được cho phép kết hôn khi có hoài nghi đôi bên cùng có liên hệ huyết tộc trong bất cứ cấp nào của trực hệ hay trong cấp thứ hai của bàng hệ". (Can.1091 ).
Trực hệ là liên hệ hàng dọc giữa ông bà, cha mẹ, con cái; người này sinh ra hay là con cái, cháu chắt của người kia. Theo luật tự nhiên, ngăn trở này buộc tất cả mọi người không phân biệt lương giáo. Những người họ hàng hàng dọc với nhau không thể kết hôn với nhau được và không ai có quyền miễn chuẩn.
Bàng hệ là liên hệ hàng ngang giữa anh chị em, chú bác, cô dì, cậu...Cấp liên hệ hàng ngang được tính như sau: Tùy theo sự xa cách với gốc chung, nhưng không tính gốc, cũng không tính con trai hay con gái. Thí dụ hai anh em ruột là hai cấp (tính từ người anh lên người cha là một cấp, rồi từ cha đến người em là một cấp nữa (ba người nhưng không tính gốc); Bác với cháu ruột là ba cấp (từ bác tới ông là một cấp, từ ông tới cha là một cấp, từ cha tới con là một cấp nữa (bốn người, nhưng không tính gốc). Liên hệ họ hàng giữa hai anh em con chú, bác là liên hệ họ hàng 4 cấp.
Theo nguyên tắc phát sinh từ luật tự nhiên, anh chị em ruột (cấp thứ hai bàng hệ) không thể kết hôn với nhau được. Nếu có nghi ngờ hai người có liên hệ trực hệ hay cấp thứ hai của bàng hệ thì không được phép cho họ kết hôn với nhau.
Ngăn trở huyết tộc hiện diện trong trường hợp hôn phối giữa hai người có liên hệ họ hàng với nhau cho đến cấp thứ bốn. Bản quyền sở tại có thể miễn chuẩn ngăn trở bàng hệ từ cấp thứ ba. Trong trường hợp nguy tử và không thể liên lạc với Bản quyền được, những Giáo sĩ chủ hôn hợp lệ được năng quyền miễn chuẩn (c.1116; 1079,2 ).
Tuy nhiên, cần lưu ý tới luật lệ dân sự của địa phương, trong trường hợp có xung đột giữa Giáo luật và dân luật, chủ hôn phải có phép của Bản quyền sở tại. (c.1071,2).
Trường hợp của anh và Lan Chi là liên hệ bàng hệ cấp 5, có nghĩa là theo luật Giáo hội, hai người không bị ngăn trở trong việc kết hôn, và như thế có nghĩa là được phép làm lễ cưới trong nhà thờ. Đó là theo Luật Giáo hội. Nhưng như tôi đã trình bày ở trên, phong tục, liên hệ gia đình và cách xưng hô kiểu người Việt Nam nếu hai người kết hôn với nhau sẽ rất phức tạp, và sự phức tạp này nếu có thể tránh được thì nên tránh. Bất ổn trong việc xưng họ có thể kể như sau:
- Em sẽ gọi anh là bố (Lan Chi là con dâu của ba anh)
- Cháu sẽ kêu cô là em (anh kêu Lan Chi là em và xưng anh)
- Cô sẽ xưng với cháu là em (Lan Chi sẽ xưng em với chồng)
Xưng hô cái kiểu này nghe dị chết đi. Như đã trình bày, phần câu hỏi thứ hai của anh không cần nữa.
